Pierwsze chłody powodują zatory w sieci – popyt na piece sięga rekordowych poziomów

0

Pierwsze chłody wywołały nagły wzrost popytu na piece i paliwo, co doprowadziło do przeciążeń systemów sprzedaży, logistyki i przyłączeń; udział kotłów na biomasę we wnioskach programu „Czyste Powietrze” wyniósł 70–77% w 2025 r.

Skala popytu i ceny paliw

Rynek urządzeń grzewczych i paliw stałych przeszedł w 2025 r. wyraźną fazę napięcia: nagły wzrost zamówień na kotły na biomasę zderzył się z ograniczoną przepustowością produkcji, logistyki i sieci dystrybucyjnej. Zmiana preferencji inwestorów była szybka i wymierna – wnioski o dofinansowanie w programie „Czyste Powietrze” w okresie intensywnych zgłoszeń wskazywały udział kotłów na pellet na poziomie 70–77%, podczas gdy udział pomp ciepła spadł z 25% do 20% w analizowanych miesiącach[4].

Ceny pelletu pokazały dużą dynamikę i regionalne zróżnicowanie. Observatoria rynku i raporty branżowe notowały rozpiętość od 1 100 zł do ponad 2 200 zł za tonę, przy czym w marketach budowlanych tonę pelletu często wyceniano na około 2 000 zł, a pellet premium osiągał ceny do 2 200 zł/t[6][14]. Średnia krajowa w 2025 r. oscylowała wokół 1 400 zł/t[14], a prognozy branżowe zakładały kolejne podwyżki o 5–10% wobec poprzedniego sezonu[6]. Sezonowość pozostała kluczowym czynnikiem cenotwórczym – najwyższe notowania pojawiały się przy pierwszych mrozach i w szczycie sezonu grzewczego.

Rynek pelletu ma też wymiar gospodarczy: produkcja i logistyka generują miejsca pracy lokalnie – szacuje się, że w łańcuchu wartości przypada około 5 etatów na każdą tonę produkowanego pelletu, co wpływa na społeczno‑ekonomiczne uzasadnienie rozwoju krajowej branży biomasy[6].

Dlaczego popyt wzrósł tak silnie

Kilka równoległych czynników zadziałało jednocześnie:
– zmiany regulacyjne – od 2025 r. publiczne programy nie finansują już kotłów gazowych, a od 2030 r. montaż kotłów gazowych w nowych budynkach będzie ograniczony, co przesuwa popyt w stronę biomasy i innych technologii[12],
– rosnące koszty paliw kopalnych – taryfy gazowe wzrosły m.in. o +17% w lipcu 2024 r., a od stycznia 2025 r. dodano +25% na dystrybucji, co zwiększyło presję na zmianę systemów grzewczych[10],
– ekonomiczne kalkulacje gospodarstw domowych – przykładowy koszt ogrzewania domu kotłem węglowym w jednym z raportów oszacowano na około 7 297 zł rocznie, co w połączeniu z rosnącymi cenami gazu i prądu skłania do poszukiwania alternatyw[17],
– dostęp do dotacji i lokalne programy wspierające wymianę źródeł ciepła – wsparcie finansowe zwiększa liczbę decyzji zakupowych, ale też powoduje skok popytu w krótkim czasie.

Efekt skumulowany to gwałtowne zwiększenie liczby zamówień na kotły na biomasę i pellety, przy ograniczonej możliwości natychmiastowego zwiększenia podaży oraz usług instalacyjnych.

Co oznaczają „zatory w sieci” – trzy interpretacje

  • handel i obsługa klienta: nagły popyt przeciążył sklepy, platformy e‑commerce i infolinie, co wydłużyło terminy dostaw i obsługi,
  • sieć energetyczna: gwałtowny wzrost wniosków o przyłączenia OZE i pomp ciepła powoduje kolejki techniczne u operatorów; przygotowywany jest pakiet działań infrastrukturalnych, aby zwiększyć możliwości przyłączeń do sieci, w tym plany przyłączenia do kilku gigawatów nowych mocy w perspektywie dekady[3],
  • zatory płatnicze: opóźnienia w płatnościach między partnerami w łańcuchu dostaw nasilają problemy z płynnością; UOKiK wydał 29 decyzji ws. zatorów i nałożył ponad 6,5 mln zł kar w jednym roku, a w transporcie poziom występowania zatorów sięga 90% firm[5][7],

Interpretacja „zatorów” zależy więc od perspektywy: klient widzi dłuższy czas realizacji zamówienia, instalator – kolejkę montażową, a producent lub hurtownia – opóźnione płatności i problemy z utrzymaniem produkcji.

Konsekwencje dla konsumentów i firm

Dla gospodarstw domowych bezpośrednimi efektami były dłuższe terminy dostaw opału i instalacji, wyższe ceny detaliczne w regionach z lokalnymi niedoborami oraz ryzyko konieczności sięgnięcia po droższe paliwa zastępcze. Instalatorzy raportowali kalendarze pełne zamówień na jesień i zimę, co zmniejsza elastyczność realizacji pilnych zamówień.

Firmy produkcyjne i handlowe odczuły presję na płynność finansową: nagły wzrost zamówień przy jednoczesnych opóźnieniach płatności i rosnących kosztach energii zwiększał ryzyko utraty płynności. W 2025 r. odsetek firm o najniższej wiarygodności finansowej rósł o około 12,5–15% w skali roku, co zwiększa prawdopodobieństwo opóźnień i problemów w łańcuchu dostaw[1].

Operatorzy sieci energetycznej musieli natomiast planować inwestycje infrastrukturalne oraz wprowadzać systemy kolejkowania i księgowania przyłączeń, co wydłużało czas od decyzji inwestora do finalnego uruchomienia instalacji.

Ryzyko dla branży i gospodarki

Gwałtowny wzrost popytu bez szybkiego skalowania podaży prowadzi do kilku negatywnych efektów: podwyższonych cen detalicznych, pogorszenia relacji handlowych w łańcuchu dostaw, wzrostu liczby dłużników i potencjalnych bankructw wśród mniejszych graczy (szczególnie instalatorów i hurtowni). To z kolei może przełożyć się na mniejszą dostępność usług w kolejnych sezonach i podwyższone ryzyko systemowych „zatorów” w handlu i logistyce.

Dane i liczby, które warto znać

  • udział kotłów na biomasę w programie „Czyste Powietrze” w 2025 r.: 70–77%,
  • udział pomp ciepła we wnioskach: spadek z 25% do 20%,
  • ceny pelletu w 2025 r.: 1 100–2 200 zł/t, średnia ok. 1 400 zł/t,
  • prognozowany wzrost cen pelletu na 2025 r.: 5–10%,
  • kary nałożone przez UOKiK za zatory płatnicze: ponad 6,5 mln zł w jednym roku; wydane decyzje: 29,
  • odsetek firm w transporcie zgłaszających zatory płatnicze: 90%,
  • koszt ogrzewania domu kotłem węglowym (przykład z raportu): 7 297 zł/rok,
  • wzrost odsetka firm o najniższej wiarygodności finansowej: około 12,5–15% rok do roku,
  • wkład produkcji pelletu w zatrudnienie: około 5 etatów na tonę w łańcuchu wartości.

Te liczby pomagają zrozumieć skalę zjawiska i jego konsekwencje dla kosztów gospodarstw domowych oraz kondycji firm działających w sektorze.

Praktyczne wskazówki dla gospodarstw domowych

  • kupować paliwo poza sezonem (wiosna/lato), aby uzyskać niższą cenę i lepszą dostępność,
  • planować wymianę pieca z wyprzedzeniem i umawiać montaż latem, aby skrócić czas oczekiwania,
  • dzielić zakup paliwa na dwie transze (np. wiosna i wczesna jesień) w celu dywersyfikacji ryzyka cenowego,
  • zainwestować w termomodernizację (docieplenie, uszczelnienie okien) zamiast kupować znacznie mocniejszy kocioł, aby obniżyć całkowite koszty eksploatacji.

Dodatkowe praktyczne uwagi: skompletować dokumenty do dotacji wcześniej, sprawdzić lokalne dopłaty i rozważyć łączenie źródeł ciepła (np. kocioł na biomasę + kominek lub klimatyzator z funkcją grzania) dla większej odporności na skoki cen.

Przykładowy plan działania dla właściciela domu

  • wiosną sprawdzić stan instalacji, skalkulować potrzeby paliwowe i sporządzić budżet na sezon,
  • złożyć wniosek o dofinansowanie i umówić montaż instalacji latem, aby skrócić czas realizacji i uniknąć kolejek,
  • przeprowadzić przegląd termomodernizacyjny i wykonać podstawowe prace uszczelniające przed sezonem, aby zmniejszyć zużycie paliwa.

Lifehacki i dodatkowe wnioski

Kupno paliwa poza sezonem i planowanie wymiany urządzeń grzewczych z wyprzedzeniem to najprostsze sposoby na uniknięcie większości problemów wynikających z „zatorów”. Warto też pamiętać o ukrytych kosztach: rosnące ceny gazu i dystrybucji oraz koszty operacyjne firm wpływają na końcową cenę usług i opału. Boom na pellet ma także pozytywny wymiar lokalny – wspiera miejsca pracy i ma znaczenie dla regionów produkujących biomasę. Jednocześnie decyzje inwestycyjne podejmowane w pośpiechu niosą za sobą ryzyko błędów, takich jak dobór niewłaściwej mocy kotła czy pominięcie prostych prac termomodernizacyjnych, które często są tańsze niż droga, nadmiernie mocna instalacja grzewcza.

Zastosowanie powyższych wskazówek pozwala zredukować koszty i ryzyko związane z nagłymi skokami popytu oraz minimalizuje wpływ „zatorów” w całym łańcuchu dostaw.

Przeczytaj również:

POWIĄZANE ARTYKUŁYWIĘCEJ OD AUTORA